Hester van Tongerlo

Reviews


BRING YOUR OWN BEAMER @STEDELIJK DOOR DAN DICKHOF (Jegens & Tevens Den Haag)

Sinds Beatrix Ruf aan het Stedelijk verbonden is, is het weer bijzonder leuk om er te komen. Zo ook tijdens de spontane BYOB-party (Bring Your Own Beamer) afgelopen donderdag 2 september. Het fenomeen bestaat al een tijdje en werkt als een pop-up expositie voor een avond.

Het Stedelijk Museum had kunstenaars uit heel Nederland uitgenodigd om present te zijn met eigen beamer, laptop en uiteraard kunstvideo. In het Teijin Auditorium toonden zij hun video’s alsof het een negentiende-eeuwse salon van schilderijen betrof: op ooghoogte en tot aan het plafond. Grote en kleinere projecties wisselden elkaar af. Het bestond overigens niet alleen uit officiële kunstvideo’s, alles was welkom: ‘…van VJ sets en Kinect systems tot slideshows en homevideos,’ zoals het museum zelf aangaf.

Het was wachten tot acht uur, toen de deuren open gingen en iedereen nieuwsgierig en verwonderend naar binnen stroomde. De overweldigende projecties en geluiden werkten als een visuele waterval. Landschappen, surrealistische filmpjes, scènes in- en onder water, psychedelische beelden, close-ups van gezichten en beelden waar met computer-geanimeerde teksten en woorden werd gespeeld. De ogen werden continu verleid door de veelvoud aan kleuren en beelden.

Wat bij binnenkomst al intrigeerde was het werk van de vorig jaar aan de Academie Beeldende Kunsten Maastricht (ABKM) afgestudeerde Hester van Tongerlo (1991). Zij zelf of, liever gezegd, haar lichaam, was onderwerp van de getoonde opname. Gevangen binnen het kader van de cameralens zag je een kwetsbare jonge vrouw in bikini, met haar rug naar de dreigende golven gekeerd. Het beeld vertoont een hoge horizon, waardoor de zee alom aanwezig is, alleen in de verte vaart er een groot schip in de smalle strook lucht die nog binnen het beeld valt. Het geheel zorgde voor een beklemmende situatie en door het gekozen standpunt werd je blik vastgehouden.

Hoewel je aanvankelijk een glimlach moeilijk kan onderdrukken, Van Tongerlo lacht zelf ook nog even, verlies je die vrolijkheid snel (als je de golf ziet opkomen) als duidelijk wordt hoe heftig de gefilmde ervaring is. De opname is in december gemaakt, bij een temperatuur van -3 graden! Ze trotseert de koude zee een kwartier, dat lijkt kort, maar duurt in die kwetsbare omstandigheden een eeuwigheid. Een gevaarlijke tijd zelfs. Haar gezicht verkrampt, evenals haar lichaamspose. Op haar bleke huid ontstaan rode vlekken. Ze maakt stuitende bewegingen en grimassen. Ze staat er moederziel alleen, alleen de camera ziet haar, de mensen op het strand liepen door.

Één passerende vrouw trekt zich er wel wat van aan. Hoewel dit puur een videofilm was en niet zodanig als performance werd georganiseerd, was de reactie van de vrouw een extra toevoeging voor Van Tongerlo (hoewel niet gefilmd). Deze vrouw werd boos, uit pure bezorgdheid, op de kunstenares. Ze had wel een hartstilstand kunnen krijgen! Dat had Van Tongerlo zich niet gerealiseerd, maar het maakte de video nog dramatischer, dan hij al was. De hele film kenmerkt zich door een ingetogen dramatiek, vertolkt op een visueel aantrekkelijke wijze. De kleuren zijn koel, het kader heeft geleid tot een interessante compositie, met name ook door de traagheid van het voorbijtrekkende, maar o zo verre schip. Van dat schip hoefde het meisje niets te verwachten.

Van Tongerlo maakt films die voortkomen uit voorafgaande projecten en aan de basis van haar artistieke onderzoek staat haar studie naar het omgaan van mensen met hun eigen lichaam en de reactie van het menselijk lichaam op bepaalde situaties. Hoewel dit sinds de zestiger jaren al vele malen is gedaan, slaagt Van Tongerlo met deze film toch tot een waardevolle aanvulling van deze conceptuele praktijk.

Rechtsonder Hester van Tongerlo